Partitivus


Overzicht naamvallen

1. Algemeen

De partitivus wordt in veel verschillende gevallen gebruikt, kijk bv. naar het onderwerp Lijdend voorwerp. In z'n algemeenheid geeft de partitivus aan dat het gaat om een "onbepaalde hoeveelheid, waarvan slechts een deel beschouwd wordt". Voorbeelden hiervan: tükk leiba (een stuk brood) of klaas vett (een glas water). Het gebruik van de partitivus wordt apart behandeld. Ook aan de partitivus meervoud is een afzonderlijke pagina gewijd.

De partitivus kan veel verschillende uitgangen hebben. In principe staat deze altijd vermeld in het woordenboek (vooral ook omdat deze naamval als "wortel" dient voor de meeste meervoudsnaamvallen). De volgende uitgangen kunnen worden onderkend:
  • -d
  • -t
  • klinker

    2. Uitgang -d

    2.1 Woorden met een dubbele klinker of een "diphtong"

    Nominativus Betekenis Partitivus
    maa aarde, grond maad
    tee weg, straat teed
    töö werk tööd
    või boter võid
    pea hoofd pead
    hea goed head
    In deze voorbeelden is de genitivus trouwens steeds gelijk aan de nominativus.

    Uitzonderingen op deze regel: au (eer) en nõu (advies) zien er in de partitivus hetzelfde uit als de nominativus (en de genitivus, die ook gelijk is aan de nominativus).

    2.2 Tweelettergrepige woorden op -i

    Bij de volgende woorden, die een genitivusuitgang -e hebben, vervalt de -i/-e voordat de -d woordt toegevoegd:

    Nominativus Betekenis Genitivus Partitivus
    meri zee mere merd
    veri bloed vere verd
    tuli vuur tule tuld
    uni droom, slaap une und
    lumi sneeuw lume lund

    Ook persoonlijke voornaamwoorden eindigen in de partitivus op -d, behalve de derde persoon enkelvoud:
    mind, sind, teda, meid, teid, neid.

    3. Uitgang -t

    De -t uitgang kan op verschillende manieren tot stand komen.

    3.1 -t na de genitivus

    Nominativus Betekenis Genitivus Partitivus
    tänav straat tänava tänavat
    lennuk vliegtuig lennuki lennukit
    raamat boek raamatu raamatut
    ilus mooi ilusa ilusat
    valge wit valge valget


    3.2 de -e van de genitivus vervalt

    Nominativus Betekenis Genitivus Partitivus
    õis bloesem õie õit
    uus nieuw uue uut
    üks één ühe üht (of: ühte)
    kaks twee kahe kaht (of: kahte)
    viis vijf viie viit
    kuus zes kuue kuut

    Een iets ander patroon volgen deze woorden:
    Nominativus Betekenis Genitivus Partitivus
    käsi hand käe kätt
    vesi water vee vett
    mesi honing mee mett
    süda hart südame südant
    valge wit valge valget


    3.3 -t na de nominativus

    Nominativus Betekenis Partitivus
    keel taal, tong keelt
    meel zin, stemming meelt
    joon lijn joont
    aken raam akent
    tütar dochter tütart
    noor jong noort
    mees man meest
    võõras vreemd, buitenlands võõrast
    laps kind last (p valt weg!)
    ukss deur ust (k valt weg!)


    4. Uitgang klinker

    4.1 Klinker na nominativus

    Een grote groep Estlandse woorden heeft een partitivus eindigend op een klinker. Deze klinkeruitgang is dan dezelfde als die van de genitivus, maar wordt direct na de nominatieve vorm geplaatst.

    Nominativus Betekenis Genitivus Partitivus
    vend broer venna venda
    jalg voet jala jalga
    pikk lang pika pikka
    leib brood leiva leiba
    aeg tijd aja aega
    kukk haan kuke kukke
    ajaleht krant ajalehe ajalehte
    jõgi rivier jõe jõge
    riik rijk, natie riigi riiki
    kapp kast kapi kappi
    pink bank pingi pinki
    lind vogel linnu lindu
    lipp vlag lipu lippu
    põld veld põllu põldu
    sõber vriend sõbra sõpra (b > p)


    4.2 Gelijk aan de genitivus

    In deze gevallen is de spelling hetzelfde, maar is de uitspraak iets anders: de partitivus wordt iets "langgerekter" uitgesproken.

    Nominativus Betekenis Genitivus Partitivus
    loom dier looma looma
    silm oog silma silma
    asi ding asja asja
    must zwart musta musta
    kool school kooli kooli
    laul lied laulu laulu
    kiri brief kirja kirja
    nali grap nalja nalja
    neli vier nelja nelja
    kroon kroon krooni krooni


    4.3 Gelijk aan de nominativus en genitivus

    Zowel de spelling als de uitspraak is hetzelfde in alle drie de naamvallen.

    Nominativus Betekenis Genitivus Partitivus
    isa vader isa isa
    ema moeder ema ema
    sõna woord sõna sõna
    kivi steen kivi kivi
    elu leven elu elu
    vana oud vana vana
    vaba vrij vaba vaba


    4.3 Gelijk aan de nominativus

    Nominativus Betekenis Genitivus Partitivus
    iga periode ea iga
    rida rij rea rida
    siga varken sea siga
    viga gout vea viga
    luba toestemming loa luba
    tuba kamer toa tuba
    uba boon oa uba
    nuga mes noa nuga
    sõda oorlog sõja sõda
    õde zus õe õde
    kägu koekoek käo kägu
    nägu gezicht näo nägu
    lugu verhaal loo lugu
    madu slang mao madu
    pidu feest peo (pidu) pidu
    tigu slak teo (tigu) tigu
    tegu daad teo tegu